 |
|
Türkiye Korsanla Yüzleşmeli
14.11.2006 14:42:03
Korsan yayın, Türkiye`de yayıncılığın en önemli iki sorunundan biri olmaya devam ediyor. Korsan yayının hemen her yıl daha da büyüyen bir sorun olması yurtdışında yankı buluyor. Eylül ayındaki yazımda bu konuya değinmiş ve yazımın sonunda söyle demiştim; "Korsan yayın bu yıl müthiş bir patlama yaşadı ve yüzde kırklardan yüzde altmışlara ulaştı. `Sayın Başbakan Recep Tayyip Erdoğan`a korsan yayınla mücadeleyi unuttu mu?` sorusunu sormak durumundayız. Çünkü korsanla mücadelede hemen hiç olumlu işaret göremiyoruz. Umarım başbakan, bu kamu önünde sorduğum bu soruya bir cevap verecektir! ... "
Başbakandan bu konuda bir açıklama gelmedi ama ilginç bir gelişme oldu ve korsan yayınla mücadele etmek üzere Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu`yla (FSEK) da görevlendirilen Kültür ve Turizm Bakanı Sayın Atilla Koç, Türkiye`nin "2008 Frankfurt Kitap Fuarı Konuk Ülke"si olması nedeniyle yapılan imza töreninde yaptığı konuşmada korsan yayın sorununa değindi ve "Yayıncılık yönünden ülkemizin uluslararası alanda en çok eleştiri aldığı korsan yayıncılık konusunda gerekli yasal düzenlemeler yapılmış olup büyük oranda bu sorun çözülmüştür" dedi. Böylelikle sayın başbakandan alamadığımız cevabı sayın bakan vermiş oldu, "Korsan yayın sorunu büyük oranda çözülmüş!" Korsan yayında yaşanan müthiş patlamanın, korsanın yayıncılıktaki payının yüzde 40`tan yüzde 60`a yükselmesinin bakanlıkça nasıl değerlendirildiğini de görmüş olduk.
Sayın bakanın bu açıklamasının uluslararası alanda çok büyük bir ilgiyle karşılandığı bir gerçek. Bookseller Dergisi`nin Frankfurt Kitap Fuarı Günlük Resmi Fuar Bülteni`nin 3 Ekim 2006 tarihli ilk sayısının manşeti "Türkiye Korsanla yüzleşmeliydi. Fuarda oldukça yankı bulan haber şöyleydi; "İngiltere Yayıncılar Birliği ve PEN, Türkiye`nin 2008`deki Frankfurt Kitap Fuarı`na Onur Konuğu oluşunu korsanla mücadele ve fikir özgürlüğünü destekleme fırsatı olarak kullanması gerektiğini bildirdi.
`Türkiye Hindistan`dan ve gelecek yılki konuk ülke Katalonya`dan sonra onur konuğu olacak. Bu yeni hakların kazanılmasına, ülkede lisans işinin gelişmesine, kültürel değiş tokuşun artmasına yol açacak. Türkiye uzun zamandır korsanlığa, karşı İngiliz Yayıncılar Birliği`nin (PA) çabalarında odak ülke konumunda; Frankfurt Kitap Fuarı yönetiminin Türkiye ile yaptığı anlaşmadan sonra yapılan açıklamada, korsan kopya sorununun büyük oranda çözülmüş olduğu yazılıdır.
"İngiliz Yayıncılar Birliği`nin uluslararası direktörü Simon Bell, `Eğer korsanlık geriliyor olsaydı bu olmazdı. Korsanın akademik yayınlardaki payı 2005`te, yüzde 60`tan yüzde 69`a yükseldi` diyor. İngiliz Yayıncılar Birliği`nin uluslararası başkanı Sonny Leong, `eğer endüstri Türkiye`de telif haklarına saygı konusunda meslektaşlara baskı yaparsa, insanlar bunu ciddiye alacaktır` diyor.
"Türkiye Orhan Pamuk ve Elif Şafak`a `Türklüğü Aşağılama` davaları açarak dünya manşetlerine çıktı. İngiliz PEN direktörü Jonathan Heawood, `Türkiye`yle ilgi her çaba olumludur, özellikle eğer edebiyat yoluyla yapılırsa. Çünkü yazarlar orada zor durumda... Türkiye`ye bir yer vermek iyidir ama Onur konuğu statüsü bir şekilde ödüllendirilme anlamına gelecekse bu belli bir endişe kaynağı olacaktır` diyor.
"Onur Konuğu anlaşmasını imzalarken bir açıklama yapan, Frankfurt Kitap Fuan CEO`su Jurgen Boos, `Fuarda boy göstermeden çok önce ülkenin Frankfurt`ta nasıl temsil edileceği, kültürünün en iyi nasıl yansıtılacağı, her şeyden önce Onur Konuğu ülkenin kendi içinde ateşli tartışmalara neden olmaktadır genellikle. Bu, birçok projenin hayata geçirileceği ve birçok şeye gebe olabilecek önemli bir süreçtir` diye cevaplıyor soruları.
Sahaflar ve Korsan
Başbakan Korsanla Mücadeleyi unuttu mu?` başlıklı yazıma Sahaflar Birliği Derneği Başkanı Ahmet Yüksel` den bir tepki geldi. Mektubu aynen alıyorum;
"Metin Bey Merhaba, Dünya Kitap, Eylül 2006, Sayı 179`daki `Başbakan Korsanla Mücadeleyi Unuttu mu?` başlıklı yazınızı okudum. Tebrik ederim, biz sahafları da yakından ilgilendiren bir konuda yaraya parmak basmışsınız.
`Biz sahaflar` diye rahatça konuşabilir hale geldik ne mutlu, zira resmen kurulmuş olan meslek birliğimizin yönetim kurulu başkanıyım. Bu yüzden temsil ettiğim meslektaşlarım adına ve yönetim kurulumuzun ortak kararı ile size bu yazıyı gönderiyorum.
Mezkur yazınızın son sütununda: `7/ 6/ 1995 tarihinden önce basılmış eserlerin, sahaflık sertifikasına sahip iş yerlerinde ikinci el olarak satılması halinde bandrol yapıştırılması zorunluluğu aranmaz, hükmü getirildi. Meslek birliğimizin korsan kitap satışında sahaf kisvesi altında açılan dükkânların önemli rolleri olduğu, özellikle ithal ders kitapları ve kültür kitaplarının korsanlarının bu dükkânlarda satışa sunulduğu uyarısına rağmen bu karar alındı. Böylelikle kitapçılarda 7/ 6/ 1995 tarihinden önce basılmış eserler bandrollü satılmak durumundayken sahaflar bu uygulamanın dışına çıkarıldı`, diyorsunuz.
Metin Bey, bir kısım korsan yayıncının bizim gül damlası gibi mesleğimizi paravan edip faaliyetlerine devam ettikleri, bizlerce de malumdur. Belki buna son kanun değişikliklerinden önce `vardılar` demek daha doğru olacaktır, zira son zamanlardaki caydırıcı cezalar ile `hayli azaldı`, demek de daha yerinde olmakta¬dır. Derneğimiz, sahaflığı sizin deyiminizle `kisve` olarak kullananlara kat`i surette kapalı olduğu gibi, bu gibi kimselerin deşifre edilerek meslekten ihraç edilmelerinin sağlanmasına çalışmaktadır ve korsan yayıncılıkla mücadele etmek konusunda son derece duyarlı ve kararlıdır. Size ekte sunduğum demek tüzüğümüz de bu konuda gayet açık ve nettir. Demek amaçlarımız arasında;" `Korsan yayıncılık` olarak bilinen, yasadışı yayıncılık faaliyetlerinin önlenmesi için çalışmak ve bu alanda toplumsal duyarlılık yaratılması konusunda ilgili kurum ve kuruluşlarla, resmi makamlarla işbirliği içinde olmak" ifadesi yer almaktadır.
Oysa sizin yazınızda bütün sahafları töhmet altında bırakan bir kapalı ifade göze çarpmaktadır. Eksik mi yoksa maksatlı mı olduğu belli olmayan bu ifadenizle bu mesleği hakkıyla icra eden, yıllarını kitaplara hasretmiş, işinin erbabı birçok sahafın da varlığını göz ardı etmişsiniz. Hiç değilse, dünyada olduğu kadar ülkemizde de geçmişi hayli eski olan mesleğimizin adını `kisve` ve `korsan` lafzıyla birlikte anarken, sizin de İstanbul`da iyi tanıdığınızı zannettiğim değerli meslektaşlarımı gözünüzün önüne getirmenizi ve her işin içine sızmış bu arada bizim mesleğimizi de bulaşmış birkaç hırsızdan bilhassa ayırmanızı beklerdik. Ayrıca, sahaflarla ikinci el kitap satıcılarını da ayırmanız icap ederdi.
Bu cümleden olarak, ikinci el kitap satışına engel olmak, yayıncıların çıkarına uygun olabilir, ancak hayatın tabii akışına uygun olmamaktadır. İşini dürüstçe yapan bir ikinci el kitap satıcısına engel olmak bir tarafa, sizin de bildiğiniz gibi dünyanın her yerinde imkânlar tanınmakta ve hatta yoksul kimselerin okumasını teşvik bakımından devletler tarafından desteklenmektedir. Bizim demeğimize sahafların yanı sıra ikinci el kitap satıcıları da üye olabilirler. Kimse kimsenin ekmeğine mani olmaya hakkı yoktur, menfaat çatışmasının hukukunu yasalar belirler.
Ayrıca 9 Eylül 2005 tarihli Resmi Gazete`de yayınlanan yönetmelik değişikliğinin sahaflarla ilgili düzenlemesinin sizleri neden rahatsız ettiği, bizlerce anlaşılamamıştır. Oysaki bizim dernekleşip mesleki değerlerimize sahip çıkmamız siz yayıncıların da menfaatinedir. Öyle ya, niyet korsanla mücadele ise, işte biz de bir cephe açmış bulunmaktayız.
Son FSEK değişiklikler, bizim mesleğimii hiç dikkate almamış, bizimle ilgili herhangi bir düzenleme yapmamış idi. Bu kanunda yapılan değişikliklerle biz sahaflar, mesleğimizi yapamaz hale gelmiştik, dükkânlarımız kapatmaz zorunda kalacaktık. Bütün satışa arz edilmiş kitaplara bandrol yapıştırılması bizim mesleğimizle bağdaşmayacak bir konudur. Zamanında aldığımız stok bandroller bizim için yeterli olmamakta, ilerleyen zaman içinde alacağımız eski kitaplar için bandrol temin edemez haldeydik. Ayrıca yakın zamanda yeni dükkân açan sahaf arkadaşlarımız ise büsbütün çaresiz kalmaktaydı.
İlgili yönetmelik değişikliğinin son bölümünde yer alan: "Ancak ikinci el kitap satışı sahaflık sertifikası sahibi işyeri dışında yapılamaz." ibaresi ile ilk defa resmi makamlar nezdinde ifademizi bulmuş olduk. Bizim birçok meslektaşımız, kayıtlı oldukları ticaret odaları veya esnaf kefalet kooperatiflerinde en yakın `Kırtasiyeciler` grubunda yer alabiliyor, keza bazı şehirlerde `Büfeci` esnafından sayılıyorlar. İnsaf ediniz, mesleğimizle ne alakası var? Bırakın kırtasiyeciyi, bizim işimiz her açıdan yeni kitap satıcılarından bile oldukça farklıdır. Siz de madem Yayıncılar Birliği adına çıkıp konu¬şuyorsunuz, o halde bu farkı lütfen görünüz. Mesleğimizi az sayıda kişinin yapıyor olması, bizim kanunlar nezdinde yok sayılmamız anlamına gelmez. Biz ne mücadelelerle kendimizi saydırıp, ilk defa bir resmi yönetmelikte mesleğimizin adını yazdırabildik.
Yayıncılar Birliği`nin bakanlıkta kulis yapıp, bizim yok sayılmamız neticesini doğuracak `uyarılar` yapması yerine, demeğimizle işbirliğine geçip birlikte mücadele teklifinde bulunması, daha hakça olmaz mıydı?
Şunu biliniz ki, sahaflık sertifikası talep eden kişi, derneğimize üye olup kültür müdürlüğüne bizden alacağı muvafakat yazısı ibraz etmek zorundadır. Bakanlıkla yaptığımız anlaşma gereği bizim kefaletimiz olmadan kimse sahaflık sertifikası alamaz. Bizler de öyle korsanlık yapacak ya da yapmakta olan kişilere asla belge vermeyiz. Kişi, bilahare niyeti bozarsa sertifikasını iptal ettiririz.
Ekteki tüzüğümüzün sonunda yer alan yöneticilerimize bir bakınız. En azından birkaçı size tanıdık gelmelidir. İstanbul`da mesleğe yıllarını vermiş, herkesin sevdiği saydığı, eser sahibi, mesleğimizin yüz akı insanlardır. Eğer sahaflığı `kisve` yapanlar varsa biliniz ki biz bunları açığa çıkarırız, deşifre eder, yasal mercilere bildiririz. Sizce de bu işlerin denetimini kendi içimizde halletmemiz, meslek örgütümüz vasıtasıyla mücadele etmemiz daha kolay ve akılcı değil midir?
Bu meyanda sizin de Yayıncılar Birliği olarak, biz sahafları ve ikinci el kitap satıcılarını desteklemenizi bekleriz. Ayrıca: bizim meslektaşlarımız arasında bulunması muhtemel korsan kitap yayıncı ve satıcıların deşifre etmek, meslekten ihraç edilmesini ve kanuna hesap vermelerini sağlamak konusundaki çabalarımıza destek vermenizi; keza sizin de üyeleriniz arasında bulunması muhtemel gizli korsan kitap yayıncılarını, sözgelimi 2000 tiraj baskı üzerinden yazarıyla sözleşme yapıp 5000 basmak suretiyle yazarına kazık atan yayıncı kisvesi altında gizli korsanlık yapanları deşifre etmenizi ve adaletin takdirine sevketmenizi bekleriz.
Türkiye`de mesleği icra edenlerin sayısının yeterli olmaması yüzünden meslek odası olamayan, ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde bir meslek birliği olarak tanınan demeğimize destek olmanızı, korsan yayıncılık ve satıcılığı ile mücadele konusunda demeğimizle işbirliği yapmanızı bekleriz. Saygılarımla, Ahmet Yüksel, Sahaflar Birliği Derneği, Yönetim Kurulu Başkanı"
Kanuna Aykırı Yönetmelikler
Öncelikle, mektubun yazılmasına neden olduğunu anladığım, sahafların bandrol uygulaması dışında tutulması konusuna bir açıklık getirmek gerek. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu`na göre, satışta bulunan tüm süresiz yayınlara bandrol yapıştırılması zorunludur. Kanun maddesinin metninde herhangi bir ayrıcalık belirtilmemiştir. Kanunun uygulaması ile ilgili olarak çıkarılan yönetmeliklerin kanuna aykırı olmaması gereklidir ama ne yazık ki bandrol uygulaması ile ilgili olarak çıkartılan yönetmeliklerle 81. madde delinmiştir ve halen ülkemizde satışa sunulan kitapların sadece yüzde 50`si bandrollenmektedir, kalan yüzde 50`si çeşitli bahanelerle kapsam dışına çıkartılmıştır. Sahaf1arın uygulama dışında tutulmasına ilişkin yönetmelik değişikliği de kanuna aykırı eylemlerden sadece biridir. Kanunun ne gerekçeyle olursa olsun delinmesine, etkisizleştirilmesine karşı çıkmamızın niçin garipsendiğini anlamak ise mümkün değildir.
Sahaflar Birliği`nin korsan yayın satan sahaflar ya da ikinci el kitapçılarla nasıl mücadele ettiğini bilmiyorum. Kimleri yakalamışlar, kimleri adalete teslim etmişler, bildirirlerse bu sayfada açıklamalarına yer vereceğim. Ama tipik tavrı kendilerinde de görmek pek hoş değil, Ahmet Yüksel, korsan kitap satan sahaf1arla ilgili ne yaptıklarını anlatmak, nasıl deşifre ettiklerini anlatmak yerine yazık ki korsan yayıncıların ağzına pelesenk eden cümleleri kullanarak yayıncıları suçlamayı tercih ediyor. Yayıncılarla ilgili yazdığı sözler ispat edilmeye muhtaçtır. Eğer bu suçlamaları isim ve yer vererek kanıtlayamazsa iftira atıyor demektir ve kendisine aynen iade etmekten başka yapılacak şey yoktur. Ayrıca, bir an için iddia edildiği gibi bir takım yayıncıların yasaya aykırı davranmış olduğunu kabul etsek bile, bu durum sahatların korsan kitap satması için hak sağlamıyor. Biz yakaladığımız her korsanı, meslek hanesinde ne yazarsa yazsın adalete teslim ediyoruz, haklarında dava açıyoruz. Korsanın meslek hanesinde yayıncı, kitapçı ya da sahaf yazması bizim için fark etmiyor. Kanun önünde korsan yayın basan, yayan, satan herkes suçludur.
Ahmet Yüksel, sahaflarda ve ikinci el kitapçılarında korsan yayın satışının "son zamanlardaki caydırıcı cezalar ile `hayli azaldı`, demek de daha yerinde olmaktadır" diyor. Ama yapılan takip ve baskınlar bunun aksini gösteriyor. Korsan yayın satışı sahaf kisvesi ile çalışan yerlerde azalmadı aksine ciddi boyutlarda arttı. Bu nedenle korsan eserlerin yoğun olduğu bölgeler (İstanbul Kadıköy, Ankara Olgunlar Sokak, Konya Rampalı çarşı.) emniyet tarafından `özel operasyon alanı` olarak ilan edildi ve sürekli baskınlarla takip ediliyor. Özel operasyon alanı ilan edilen bu yerlerde faaliyet gösterenler acaba hangi kisve ile çalışıyor, kendilerini nasıl tanıtıyor? Sahaf mı, ikinci el kitapçı mı, kitapçı mı? Yayıncıların korsan yayınla mücadelesi başta Ankara ve İstanbul olmak üzere Türkiye çapında EDİSAM avukatları aracılığıyla ve emniyet güçlerinin de desteğiyle sistematik olarak sürdürüyor. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca kurulan EDİSAM (Edebiyat ve İlim Eserleri Sahipleri Meslek Birliği) üyesi yayınevlerinin kendi maddi olanaklarıyla ve İngiliz Yayıncılar Birliği`nin desteği ile yapılan baskınlarda 2005 yılında 91 baskında 105. 465 adet korsan kitap, 134.811 adet kitap kapağı, 165.450 adet forma yakalandı. 2005 yılından 2006 yılının ilk altı ayına kadar soruşturma aşamasından dava aşamasına geçen dosya sayısı 25`tir. Geçmiş dönemlerden bugüne `açtığımız 2 i 6 davadan 146 `sı halen devam ediyor, sonuçlanan 70 davada toplam 550.000 YTL`lik para cezası, 27 kişiye hapis cezası verilmiştir. Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz!
Dünya Kitap,Yıl 16, Sayı 181,Metin CELAL,Kasım 2006
|
Okunma Sayısı : 996
|
|
